Sjøen gav levebrød og inntekter og etter kvart også velstand på våre kantar. Men det kosta. Ikkje berre var det eit fysisk slit under svært kummerlege forhold i kulde og væte, men fiskarane var ofte også utsett for direkte livsfare. Og mange bleiv på havet, som det heitte – dei kom vekk, drukna.

Frå omkring 1930 tok fiskeflåten til å få radiomottakarar om bord og kunne då gjere seg nytte av vermeldingar som vart kringkasta. Før den tid måtte fiskarane lite på eigen dugleik til å tolke verteikna for å sjå kva vêr som var i vente. Det var bokstaveleg tala livsviktig sidan store verdiar i båt og vegn stod på spel, og somme tider også livet sjølv.

Men nokre gongar rakk ikkje vêrteikna langt nok; fiskarane kunne bli overraska av eit brått vêrskifte – «det kom som kasta på oss». Var ein då langt til havs, og det det bles opp til kuling og storm, vart det mange gongar ei reise på liv og død. Som oftast gjekk det bra, og det er mange historier om fantastiske seglasar på opprørt hav inn gjennom skjer og brott til ein kom trygt i land.

Men ikkje alltid gjekk det så vel, og mange hus og familiar på Fjørtofta opplevde at ein far, ektemann eller son ikkje kom heim frå sjøen. Ofte var det fleire i same familie på ein båt som kom vekk. Sorg og sakn over dei omkomne var ille nok. Når ein familiefar og forsørgjar ikkje kom tilbake, var det katastrofe for dei som sat att. Mannen var gjerne medeigar i båt og vegn som gjekk tapt, og såleis vart det også eit smerteleg økonomisk tap for familien. For å overleve i livets kamp for seg og sine, gifta enkja seg difor med ein ny mann nokså snart.

Ingen veit kor mange som gjennom tidene har mist livet på havet i kampen for tilværet. I verket Folk ved havet, band 3, har Bjarne Rabben lista opp namna på vel 5000 menn frå Sunnmøre og Romsdal som omkom på sjøen frå rundt 1700 til 1970. Det er nok ein god del fleire, for ikkje alle som miste livet i fiske vart ført inn i kyrkjebøkene (som er Rabben si hovudkjelde), eller dødsårsak er ikkje nemnt.

Nedanfor følgjer eit oversyn over folk frå Fjørtofta som mista livet på sjøen. Både ovannemnde bok og andre kjelder er brukt for å finne desse personane. I tillegg er det nemnt kvar dei høyrde heime (gardsnamn). I dei tilfella bustad ikkje har vore råd å finne ut, står uplassert bak namnet. Talet bak namnet er alderen på den omkomne. Dei aller fleste nemnde her sette livet til under fiske, men nokre få omkom i andre ærend.

1757
Ole Olsson Fjørtoft 18 Johangarden
1787
Kristoff Peders. Fjørtoft 26 Huslandsgarden
Ola Hansson Fjørtoft 35 Maligarden
Desember 1813
Einar Andersson Fjørtoft 59 Steinholen
Februar 1818
Ole Mortensson Fjørtoft 30 uplassert
Hans Iversson Fjørtoft 29 Storstauå
13/3-1839
Steffen Ottesson Otterlei 25 Otta-rimma
Knut Pedersson Otterlei 39 Pe-rimma
Einar Knutsson Fjørtoft 18 Huslandsgarden
31/10-1849
Martinus S. Fuglevik 48 Fuglevik
5/2-1850
Knut Klausson Otterlei 34 Otta-rimma
Johan Anderss. Otterlei 32 Pe-rimma
21/9-1855
Tor Rasmusson Otterlei 27 Rimma
Martinus Larss. Otterlei 26 uplassert
14/11-1861
Lars A. Ellingss. Otterlei 25 Øvste Kleiva
Matias Guttorms. Otterlei 43 Øvste Kleiva
6/9-1870
Johan Ingebrigts. Fjørtoft 46 Gjertgarden
Ingebrigt Johans. Fjørtoft 18 (far og son)
Ole M. Olsson Fjørtoft 42 Johangarden
Hans Amundss. Fjørtoft 24 Guttormgarden
9/4-1877
Lars Johanness. Otterlei 49 Johansgarden
Lars Larsson Otterlei 15 (far og son)
10/6-1882
Einar Olsson Fjørtoft 62 Steinholen
Ole Elias E. Fjørtoft 34 (far og son)
12/4-1887
Ole Elias K. Fuglevik 21 Fuglevik
28/4-1893
Martinus Eriksson Davik 22 Davik 2
3/5-1894
Daniel Larsson Otterlei 41 Didrikgarden
27/7-1894
Johan Olsson Fjørtoft 49 Låna
29/5-1895
Magnus Johans. Fjørtoft 28 Gjertgarden
28/4-1897
Ole Kristoffers. Fuglevik 21 Fuglevik
Ole Knutsson Otterlei 53 Ottarimma
Johan Olsson Otterlei 19 (far og son)
5/10-1897
Olaus Olsson Fjørtoft 21 Guttormgarden
11/10-1897
Filip Olsson Sørenvik 36 Sørenvik
27/5-1904
Ingvald Peterss. Fjørtoft 20 Nilsgarden
28/5-1914
Lars Berntsson Fjørtoft 20 Guttormgarden
Lars Olsson Fjørtoft 18 Markagarden
September 1937
Andreas P. Fjørtoft (?) 49 ??
24/5-1960
Oddgeir O. Otterlei 25 Olagarden
19/11-1972
Per Karstein Høgset 34 Bakken
2/1-1976
Per K. Fjørtoft 35 Kårstein
24/1-1977
Magne I. Otterlei 27 Nestun
6/4-1984
John J. Otterlei 57 Johansgarden

(Spørjeteikn betyr tvil om personen finst eller høyrer til her.)

Opplysningar om fleire omkomne, gard/tun, rettingar, tillegg m.m. er velkomne.


Kommentarer

Havet gav og havet tok — 1 kommentar

  1. Interessant og viktig dokumentasjon.
    Det blei sagt om Knudt O. Otterlei, fiskeri-inspektøren , at han var den første mannen frå hans grein av Otta-slekta, som ikkje omkom på sjøen.Dette fortalde Sevy Larsson Fjørtoft, fødd Otterlei.Ho vart fødd i 1921.Faren til Knudt O. og ein yngre bror omkom utanfor Ottastøa ein stormdag, dei skulle ro inn med full fiskelast i båten.

Legg igjen en kommentar

Din e-postadresse vil ikke bli publisert. Obligatoriske felt er merket med *

HTML tags allowed in your comment: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>